Steenwaard

De Steenwaard is een uiterwaardengebied langs de Lek in gemeente Houten tegenover Culemborg. De Steenwaard wordt doorsneden door de spoorlijn Utrecht-Den Bosch.

De Steenwaard bestaat uit weidegebied, grote stukken water en langs de winterdijk stukken bos. Bij hoogwater van De Lek loopt het gebied deels onder water. De omgeving van De Steenwaard bij de veerpont naar Culemborg is hele jaar door bereikbaar.

De Steenwaard is op 21 juni 2001 opgeleverd. Het gebied was in gebruik door boeren en was door afzetting van slib steeds hoger geworden. Soms was de grond in de uiterwaarden hoger, dan achter de dijk. In totaal is 600.000 kubieke meter grond verplaatst en zijn oude stromen in het gebied naar boven gekomen. Zo heeft de Lek in de uiterwaard een nevengeul gekregen. Tijdens het hoogwater van januari 2011 bleven delen van Steenwaard droog.

Flora en Fauna
Langs de oevers met de Lek blijft het kaal door de overstromingen. Runderen voorkomen ook dat het dichtgroeit met bomen. Hierdoor wordt de waterafvoer bij hoge waterstand niet geremd.

Het gebied kent grote aantallen ganzen (de grauwe gans, kolgans, brandgans en vreemde ganzen als de Canadese gans, de Indische of streepkopgans, de nijlgans en de tamme gans), maar ook eenden, ooievaars, grutto’s, kievitten, tureluurs, kleine plevier, graspiepers en veldleeuwerikken. Ook zijn er oeverzwaluwen.

Omdat in Steenwaard veel vogels in de winter verblijven, is het natuurgebied tussen oktober en april afgesloten voor het publiek. Wel kan dan het uitzichtpunt aan de westkant worden bereikt vanaf de ingang bij de veerpont naar Culemborg.

In Steenwaard zijn ongeveer acht soorten amfibieën (poelkikker, bastaardkikker, heikikker, bruine kikker, kleine watersalamander, kamsalamander, gewone pad en rugstreeppad). Op zwoele avonden geeft dat een heel concert, welke goed is te beluisteren vanaf de dijk. Steenwaard zelf is dan waarschijnlijk onbegaanbaar door het groot aantal insecten. In de zomer zijn vanaf de dijk ook oeverzwaluwen te zien, in een steile rand van de grote plas.

Bekijk hier de laatste waarnemingen van:
Steenwaard-Oost
Steenwaard-West
Steenwaard

Steenwaard is geen rustig gebied. De drukke spoorlijn tussen Utrecht en Den Bosch levert een groot aantal treinen per uur op. Over de winterdijk rijden met mooi weer en in het weekend veel motoren, die niet altijd geluidsloos passeren. In Steenwaard loopt van zuid naar noord een tectonische breuklijn. Deze is niet actief.

Uitzichtpunt
Aan de westkant van de spoorlijn is een uitzichtpunt gemaakt. Het uitzichtpunt is bereikbaar via een steile trap.

Naast de trap is een kunstwerk geplaatst van de kunstenaar Jeroen Hoogstraten. Uit alle Utrechtse gemeenten, die worden beschermd door de Lekdijk, zijn stukken straatwerk zichtbaar uit herkenbare pleinen of straten.

Zo is een stukje Domplein overgebracht naar Steenwaard, maar ook een stukje van Voorheuvel uit Zeist, enz, enz. De bestratingen zijn op dezelfde hoogte ten opzichte van de rivier geplaatst in zeshoekige kokers. Zo is te zien hoe hoog het water op de verschillende plaatsen zou staan als er geen dijken zouden zijn.